24 April 2018

ÐỀ MỤC NIỆM RẢI TÂM TỪ - PHẦN 1


Tâm sân hận là loại ác tâm có ác nghiệp, nếu chúng sinh sau khi chết, do tâm sân ác nghiệp ấy cho quả tái sanh, thì thường bị sa đoạ trong cõi địa ngục, chịu bao nhiêu nỗi khổ cực hình, bởi do ác nghiệp của mình đã tạo (trong kiếp quá khứ)...



(trong cuốn Tâm Từ – Tỳ Khưu Hộ Pháp)
Theo bộ Thanh tịnh đạo (Visuddhimagga)


Ðề mục niệm rải tâm từ là một trong 40 đề mục thiền định có khả năng chứng đắc các bậc thiền, từ đệ nhất thiền sắc giới cho đến đệ tứ thiền sắc giới, mà không có khả năng chứng đắc đến ngũ thiền sắc giới. 
Bởi vậy cho nên, khi hành giả tiến hành thiền định với đề mục niệm rải tâm từ này, có khả năng đã chứng đắc đệ tứ thiền sắc giới xong rồi, nếu muốn tiếp tục tiến hành thiền định để chứng đắc đến bậc đệ ngũ thiền sắc giới, thì hành giả cần phải thay đổi sang đề mục niệm rải tâm xả, tiếp tục tiến hành đề mục niệm rải tâm xả ấy mới có thể dẫn đến sự chứng đắc đệ ngũ thiền sắc giới.
Hành giả niệm rải tâm từ có nghĩa là trong tâm đã sẵn có tâm từ, mới có thể rải tâm từ khắp đến tất cả chúng sinh; tâm từ có năng lực càng mạnh, thì rải ra khắp mọi nơi càng xa; tất cả chúng sinh cảm nhận được sự mát mẻ, an lạc càng nhiều. Ðiều này có thể cụ thể hoá, ví như ban đêm, một người tay cầm cây đèn pin (viên pin còn năng lượng, bóng đèn tốt) rọi đến hướng nào, thì làm cho các vật ở hướng ấy hiện ra và thấy rõ ràng; nếu cây đèn pin thiếu một bộ phận nào, thì ngay chính người ấy cũng bị tối mù tối mịt, còn mong gì rọi sáng được đến nơi nào, thì làm sao thấy được các vật khác.
Tâm từ không phát sanh
Tâm từ phát sanh do nương nhờ đối tượng chúng sinh đáng yêu, đáng kính, đáng mến (piyamanā-pasattapaññatti). Do đó, nếu hành giả bắt đầu tiến hành thiền định với đề mục niệm rải tâm từ đến đối tượng một số hạng chúng sinh không thích hợp, thì tâm từ không thể phát sanh được như sau:
Bốn hạng người không thể làm đối tượng ban đầu để niệm rải tâm từ: 
Trong bộ Visuddhimagga (Thanh tịnh đạo) dạy hành giả không nên tiến hành niệm rải tâm từ trước tiên đến 4 hạng người sau đây: 
1- Appiyapuggala: Hạng người không thương yêu.
Hành giả không nên bắt đầu tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người mà mình không thương yêu, vì tâm từ khó phát sanh, do không phải là người mà mình thương yêu, chỉ làm cho tâm khó chịu, không an trú nơi đối tượng.
2- Atippiyapuggala: Hạng người thương yêu, kính mến nhiều.
Hành giả không nên bắt đầu tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người mà mình thương yêu, kính mến nhiều, vì một khi đối tượng người ấy bị bệnh hoạn ốm đau… thì tâm từ không sanh, mà tâm buồn rầu lo lắng phát sanh.
3- Majjhattapuggala: Hạng người không thương, không ghét.
Nếu hành giả bắt đầu tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người mà mình không thương, không ghét, thì tâm từ không thể phát sanh, bởi vì đối tượng người ấy không có ân nghĩa đối với mình, như người dưng, người mà mình không quan tâm đến.
4- Verīpuggala: Hạng người thù địch.
Hành giả bắt đầu tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người thù địch, thì tâm từ không thể phát sanh, chỉ có tâm sân phát sanh mà thôi, bởi vì người ấy là kẻ thù của mình hoặc của gia đình mình hoặc của thân quyến mình.
Ðó là 4 hạng người mà hành giả không nên dùng làm đối tượng bắt đầu niệm rải tâm từ, chỉ nên rải tâm từ ở giai đoạn sau khi hành giả đã có tâm từ vững chắc trong đại thiện tâm mà thôi.
Và hành giả cũng không nên bắt đầu niệm rải tâm từ đến hạng người khác phái (liṅga-visabhāgapuggala),nghĩa là hành giả là nam giới, không nên tiến hành niệm rải tâm từ đến nữ giới; và ngược lại, hành giả là nữ giới, không nên tiến hành niệm rải tâm từ đến nam giới, tâm từ không phát sanh, chỉ có tâm tham ái phát sanh mà thôi. 
Hành giả cũng không nên niệm rải tâm từ đến hạng người đã chết (kalaṅgatapuggala), tâm từ hoàn toàn không phát sanh, bởi vì đối tượng không còn nữa.
Hành giả tiến hành thiền định với đề mục niệm rải tâm từ, tất nhiên hành giả là người phải có đầy đủ tâm từ trước tiên. Ðể cho tâm từ dễ dàng phát sanh và tiến triển, hành giả phải là người bắt đầu tiến hành đề mục niệm rải tâm từ đến cho mình trước tiên. Bởi vì trong cõi đời này, suy cho kỹ, xét cho cùng, chẳng có thương yêu người nào hơn thương yêu chính mình. Thật vậy, chính mình là người thương yêu nhất đời, luôn luôn mong sự an lạc, không muốn sự khổ não. Ðối với tất cả chúng sinh khác dù lớn, dù nhỏ cũng như vậy, cũng đều muốn sống an lạc, không muốn ai đến làm khổ mình cả.
Như Ðức Phật dạy:
“Sabbā disā anuparigamma cetasā,
Nevajjhagā piyataramattanā kvaci.
Evaṃ piyo puthu attā paresaṃ,
Tasmā na hiṃse paramattakāmo”. 
[1]
(Bậc Thiện trí quán xét,
Tất cả mọi phương hướng,
Không gặp một người nào,
Yêu người hơn yêu mình,
Bất cứ trường hợp nào,
Chính mình yêu quý nhất,
Chúng sinh khác cũng thế.
Vì vậy, tự yêu mình,
Chớ nên làm đau khổ,
Chúng sinh lớn nhỏ khác).
Phương pháp niệm rải tâm từ theo tuần tự
Niệm rải tâm từ cho mình
Ðề mục niệm rải tâm từ cho chính mình trước tiên bằng 4 cách như sau: 
1- Ahaṃ avero homi: Tôi nguyện không oan trái với mọi chúng sinh.
2- Ahaṃ abyāpajjo homi: Tôi nguyện giữ gìn tâm không có khổ não, không có thù hận.
3- Ahaṃ anīgho homi: Tôi nguyện giữ gìn thân tâm không có khổ não.
4- Ahaṃ sukhī attānaṃ pariharāmi [2]Tôi nguyện giữ gìn thân tâm thường được an lạc.
Hành giả tiến hành đề mục niệm rải tâm từ cho chính mình bằng 4 cách trên, cho đến khi nào tâm từ phát triển và tiến hoá trong đối tượng bên trong của mình một cách khắng khít, vững chắc, thiện tâm an lạc hợp với tâm từ; khi ấy mới có thể làm nền tảng để tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến 4 hạng người theo tuần tự trước sau.
Niệm rải tâm từ theo tuần tự: 
Bốn hạng người, hành giả nên niệm rải tâm từ theo tuần tự trước sau như sau: 
1- Piyapuggala: Hạng người thương yêu. 
Hạng người này đã từng quen biết, thân mật với mình, là bạn bè cùng chung trong công việc, thường giúp đỡ lẫn nhau.
Hành giả niệm rải tâm từ đến một người thương yêu ấy bằng 4 cách số ít như sau: 
– Avero hotu: Cầu mong người ấy không oan trái với tất cả chúng sinh.
– Abyāpajjo hotu: Cầu mong người ấy giữ gìn tâm không có khổ não, không có thù hận.
– Anīgho hotu: Cầu mong người ấy giữ gìn thân tâm không có khổ não.
– Sukhī attānaṃ pariharatu: Cầu mong người ấy giữ gìn thân tâm thường được an lạc.
Hành giả niệm rải tâm từ đến nhiều người thương yêu ấy bằng 4 cách số nhiều như sau:
– Averā hontu: Cầu mong những người ấy không oan trái với tất cả chúng sinh.
– Abyāpajjā hontu: Cầu mong những người ấy giữ gìn tâm không có khổ não, không có thù hận.
– Anīghā hontu: Cầu mong những người ấy giữ gìn thân tâm không có khổ não.
– Sukhī attānaṃ pariharantu: Cầu mong những người ấy giữ gìn thân tâm thường được an lạc.
Hành giả tiến hành niệm rải tâm từ đến những người thương yêu ấy, tâm từ dễ phát sanh và tiến triển tốt, thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc, khắng khít, vững chắc trong đối tượng những người thương yêu ấy; khi hành giả đã có tâm từ vững chắc làm nền tảng, có đại thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc, để phát triển tâm từ rải khắp đến những hạng người tiếp theo, đó là hạng người thương yêu nhiều.
2- Atippiyapuggala: Hạng người thương yêu nhiều. 
Hạng người này như ông bà, cha mẹ, thầy tổ,… là những ân nhân có công sinh thành, nuôi dưỡng và dạy dỗ mình nên người. Bình thường ta rất thương yêu họ với tâm tham, và mỗi khi họ bị bệnh hoạn ốm đau, thì tâm sân nóng lòng phát sanh buồn rầu lo lắng. Do đó, hành giả không nên bắt đầu tiến hành niệm rải tâm từ, bởi vì tâm từ khó phát sanh, mà nên tiến hành niệm rải tâm từ đến những hạng người thương yêu nhiều này sau hạng người thương yêu. 
Hành giả vốn đã có tâm từ vững chắc làm nền tảng, có đại thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc làm căn bản, khi ấy hành giả tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người thương yêu nhiều bằng 4 cách như trên (averā hontu…) không còn trở ngại nữa. Khi tâm từ phát sanh và tiến triển tốt, thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc, khắng khít, vững chắc trong đối tượng ấy, để phát triển tâm từ rải khắp đến những hạng người tiếp theo, đó là hạng người không thương, không ghét.
3- Majjhattapuggala: Hạng người không thương, không ghét. 
Hạng người này là những người không có ân nghĩa trực tiếp với mình, nên tâm từ khó phát sanh đến với họ. Do đó, hành giả không nên bắt đầu tiến hành niệm rải tâm từ, bởi vì tâm từ khó phát sanh, mà nên tiến hành niệm rải tâm từ đến những hạng người không thương, không ghét này sau hạng người thương yêu nhiều.
Hành giả vốn đã có tâm từ vững chắc làm nền tảng, có đại thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc làm căn bản, khi ấy hành giả tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người không thương, không ghét bằng 4 cách như trên (averā hontu…) không còn trở ngại nữa. Khi tâm từ phát sanh và tiến triển tốt, thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc, khắng khít, vững chắc trong đối tượng ấy, để phát triển tâm từ rải khắp đến những hạng người tiếp theo, đó là hạng người thù địch.
4- Verīpuggala: Hạng người thù địch. 
Hạng người này đã là người thù địch với mình hoặc với gia đình, dòng họ… của mình; cho nên mỗi khi nghĩ đến họ, thì tâm sân phát sanh, tâm từ khó phát sanh lên được. Do đó, hành giả không nên bắt đầu tiến hành niệm rải tâm từ, mà nên tiến hành niệm rải tâm từ đến những hạng người thù địch này ở giai đoạn cuối cùng sau hạng người không thương, không ghét. 
Sau khi hành giả tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người không thương, không ghét, tâm từ phát sanh và tiến triển tốt, thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc làm nền tảng vững chắc, khi ấy hành giả tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người thù địch bằng 4 cách như trên (averā hontu…). Nếu tâm từ phát sanh và tiến triển tốt, thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc, khắng khít, vững chắc trong đối tượng ấy, thì đó là thiện pháp tăng trưởng tốt.
– Nếu tâm từ không phát sanh, chỉ có tâm sân hận phát sanh, thì hành giả cần phải khuyên dạy mình rằng: “Tâm sân hận là loại ác tâm có ác nghiệp, nếu chúng sinh sau khi chết, do tâm sân ác nghiệp ấy cho quả tái sanh, thì thường bị sa đoạ trong cõi địa ngục, chịu bao nhiêu nỗi khổ cực hình, bởi do ác nghiệp của mình đã tạo (trong kiếp quá khứ). Chúng sinh đang chịu khổ trong cõi địa ngục ấy, điều chắc chắn là không phải do hạng người thù địch của mình, mà sự thật là do tâm sân ác nghiệp của mình cho quả tái sanh sa vào cõi địa ngục”.
– Nếu hành giả kinh sợ mọi cảnh khổ cực hình trong cõi địa ngục, thì cố gắng tinh tấn chế ngự, đè nén không cho phát sanh tâm sân, để thiện tâm hợp với tâm từ phát sanh; hành giả tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người thù địch ấy bằng 4 cách như trên (averā hontu…), tâm từ phát sanh và tiến triển tốt, thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc, khắng khít vững chắc trong đối tượng ấy. Ðó là điều thiện pháp phát triển.
– Trường hợp tự khuyên dạy mình như vậy, mà không chế ngự, đè nén được tâm sân hận, thì hành giả nên quán xét đến 5 quả báu của đức tính nhẫn nại trong kinh Khantisutta [3] và 11 quả báu của tâm từ trong kinh Mettāsutta [4].
Khi quán xét đến 5 quả báu của đức nhẫn nại và 11 quả báu của tâm từ, hành giả chế ngự, đè nén không cho tâm sân phát sanh, để thiện tâm hợp với tâm từ phát sanh; hành giả tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến những hạng người thù địch ấy bằng 4 cách như trên (averā hontu…), tâm từ phát sanh và tiến triển tốt, thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc, khắng khít, vững chắc trong đối tượng ấy. Ðó là điều thiện pháp phát triển.
– Trường hợp quán xét 5 quả báu của đức nhẫn nại và 11 quả báu của tâm từ như vậy, mà vẫn không chế ngự, đè nén được tâm sân, thì hành giả quán xét đến lời giáo huấn của Ðức Phật trong Saṃyuttanikāya(Ðồng hợp bộ kinh), bộ Nidānavagga các kinh như Mātusutta, Pitusutta, v.v…
Ðức Phật dạy rằng:
– “Này chư Tỳ khưu, trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thuỷ không sao kể xiết được… người mà chưa từng là mẹ của ta, là cha, là anh, là chị, là em, là con trai, là con gái của ta… không dễ gì tìm thấy được. 
Ðiều đó tại sao? Bởi vì trong vòng tử sanh luân hồi của mỗi chúng sinh từ vô thuỷ cho đến kiếp hiện tại này, đã trải qua vô số kiếp không sao kể xiết được”.
Như vậy, ắt có cha, mẹ, anh, chị, em, v.v… trong những kiếp quá khứ đúng như lời giáo huấn của Ðức Phật. Trong số người mà ta cho là hạng người thù địch của ta, chắc chắn số người ấy cũng đã từng là cha mẹ, ân nhân của ta, đã từng nuôi dưỡng, dạy dỗ ta nên người. Họ đã từng thương yêu ta và chính ta cũng đã từng thương yêu họ. Nay kiếp hiện tại này dù họ là con người thế nào (có thân thể khác xưa), và ta (cũng có thân thể khác) song tâm cũng liên quan tình cảm với nhau, dù cho kiếp này họ là người thù địch của ta đi chăng nữa, ta cũng không nỡ lòng nào giận hờn, thù ghét… họ, tâm của ta cần phải tỏ ra biết đến công ơn của họ. Như vậy, bậc Thiện trí gọi ta là con người tốt, là con người biết ơn và đền ơn.
Khi quán xét ân nhân cũ của ta, thiện tâm phát sanh, đồng thời thiện tâm biết ơn và đền ơn nghĩ đến những bậc ân nhân trong những tiền kiếp, nay dù là hạng người thù địch, ta không nên có tâm sân hận đối với họ. Trước đó, hành giả vốn đã có thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc làm căn bản; khi ấy hành giả tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến những hạng người thù địch ấy bằng 4 cách như trên (averā hontu…),tâm từ phát sanh và tiến triển tốt, thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc, khắng khít, vững chắc trong đối tượng ấy.
Tóm lại, hành giả tiến hành đề mục niệm rải tâm từ theo tuần tự đối tượng trước đến đối tượng sau; tâm từ của đối tượng trước làm nền tảng vững chắc cho tâm từ của đối tượng sau theo tuần tự như sau: 
1- Bắt đầu, hành giả tiến hành niệm rải tâm từ đến cho chính mình.
2- Tiếp đến tuần tự, hành giả tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người thương yêu.
3- Tiếp đến tuần tự, hành giả tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người thương yêu nhiều.
4- Tiếp đến tuần tự, hành giả tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người không thương, không ghét.
5- Cuối cùng tuần tự, hành giả tiếp tục tiến hành niệm rải tâm từ đến hạng người thù địch, tâm từ phát sanh và tiến triển tốt, thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc, khắng khít vững chắc trong mỗi đối tượng. Ðó là điều thiện pháp phát triển.
Phương pháp tiến hành niệm rải tâm từ được trình bày trên, tâm từ của hành giả phát xuất trực tiếp từ thiện tâm hợp với tâm từ hướng rải đến từng mỗi đối tượng, nên nghĩ thầm ở trong tâm. Cho nên, hành giả cần phải có đủ 5 pháp: đức tin, tinh tấn, niệm, định, tuệ làm nền tảng cơ bản vững chắc, để tiến hành niệm rải tâm từ đến từng mỗi đối tượng, tâm từ phát sanh và tiến triển tốt, nên thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc trong từng mỗi đối tượng.

Phương pháp niệm rải tâm từ từng hạng người

Hành giả tiến hành thiền định với đề mục niệm rải tâm từ hướng tâm đến từng mỗi hạng người phải theo tuần tự trước sau. Tâm từ phát sanh và tiến triển từ đối tượng hạng người trước làm nền tảng cơ bản để cho tâm từ phát sanh và tiến triển nơi đối tượng hạng người sau.
Hạng người theo tuần tự: 
Ðối tượng để cho tâm từ phát sanh và tiến triển là một điều không phải dễ dàng, cho nên hành giả cần phải có đầy đủ 15 pháp trong bài kinh Tâm Từ trước khi tiến hành niệm rải tâm từ đến từng đối tượng theo tuần tự trước sau.
1- Hạng người đầu tiên chính mình làm đối tượng tiến hành niệm rải tâm từ bằng 4 cách như sau: 
1.1- Ahaṃ avero homi: Tôi nguyện không oan trái với mọi chúng sinh.
1.2- Ahaṃ abyāpajjo homi: Tôi mong tâm không có khổ não, không có thù hận.
1.3- Ahaṃ anīgho homi: Tôi mong thân và tâm không có khổ não.
1.4- Ahaṃ sukhī attānaṃ pariharāmi: Tôi nguyện giữ gìn thân tâm thường được an lạc.
2- Hạng người thương yêu, số nhiều làm đối tượng tiến hành niệm rải tâm từ bằng 4 cách như sau:
2.1- Averā hontu: Cầu mong những người thương yêu ấy không oan trái với tất cả chúng sinh.
2.2- Abyāpajjā hontu: Cầu mong những người thương yêu ấy giữ gìn tâm không có khổ não, không có thù hận.
2.3- Anīghā hontu: Cầu mong những người thương yêu ấy giữ gìn thân và tâm không có khổ não.
2.4- Sukhī attānaṃ pariharantu: Cầu mong những người thương yêu ấy giữ gìn thân tâm thường được an lạc.
3- Hạng người thương yêu nhiều, số nhiều làm đối tượng tiến hành niệm rải tâm từ bằng 4 cách như sau:
3.1- Averā hontu: Cầu mong những người thương yêu nhất ấy không oan trái với tất cả chúng sinh.
3.2- Abyāpajjā hontu: Cầu mong những người thương yêu nhất ấy giữ gìn tâm không có khổ não, không có thù hận.
3.3- Anīghā hontu: Cầu mong những người thương yêu nhất ấy giữ gìn thân và tâm không có khổ não.
3.4- Sukhī attānaṃ pariharantu: Cầu mong những người thương yêu nhất ấy giữ gìn thân tâm thường được an lạc.
4- Hạng người không thương, không ghét, số nhiều làm đối tượng tiến hành niệm rải tâm từ bằng 4 cách như sau:
4.1- Averā hontu: Cầu mong những người không thương, không ghét ấy không oan trái với tất cả chúng sinh.
4.2- Abyāpajjā hontu: Cầu mong những người không thương, không ghét ấy giữ gìn tâm không có khổ não, không có thù hận.
4.3- Anīghā hontu: Cầu mong những người không thương, không ghét ấy giữ gìn thân và tâm không có khổ não.
4.4- Sukhī attānaṃ pariharantu: Cầu mong những người không thương, không ghét ấy giữ gìn thân tâm thường được an lạc.
5- Hạng người thù địch, số nhiều làm đối tượng tiến hành niệm rải tâm từ bằng 4 cách như sau:
5.1- Averā hontu: Cầu mong những người thù địch ấy không oan trái với tất cả chúng sinh.
5.2- Abyāpajjā hontu: Cầu mong những người thù địch ấy giữ gìn tâm không có khổ não, không có thù hận.
5.3- Anīghā hontu: Cầu mong những người thù địch ấy giữ gìn thân và tâm không có khổ não.
5.4- Sukhī attānaṃ pariharantu: Cầu mong những người thù địch ấy giữ gìn thân tâm thường được an lạc.
Ngoài 5 hạng người trên ra, hành giả có thể tiến hành niệm rải tâm từ đến người thân yêu của mình như cha mẹ, thầy tổ, bạn bè, v.v…
Khi hành giả đã có tâm từ làm nền tảng vững chắc, thiện tâm hợp với tâm từ được an lạc trong đối tượng, hành giả có thể thay đổi đối tượng rải tâm từ theo ý của mình.
  

(còn tiếp)

0 Kommentare:

Chia Sẻ

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites